Thông tư số 46/2013 của Bộ Y tế nêu rõ: “Phục hồi chức năng là quá trình trợ giúp cho người bệnh và người khuyết tật bằng phương pháp y học, kỹ thuật phục hồi chức năng, biện pháp giáo dục và xã hội làm giảm tối đa ảnh hưởng của khuyết tật, giúp người bệnh có cơ hội bình đẳng tham gia các hoạt động xã hội và hòa nhập cộng đồng” (trong đó «người bệnh là người sử dụng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh» – Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 40/2009/QH12).

Định nghĩa này có thể hiểu qua ví dụ: một quá trình phục hồi chức năng cho một đối tượng cụt chân do bom mìn/tai nạn/bệnh tật/khác sẽ bắt đầu bằng phẫu thuật chấn thương đoạn chi; tập vật lý trị liệu cho các cơ mỏm cụt, các cơ/khớp còn lại tránh co cứng và co rút, tập đứng, giữ thăng bằng, chăm sóc da mỏm cụt; lắp chân giả và tập luyện sử dụng chân giả; và các hỗ trợ giáo dục, xã hội giúp người bệnh hòa nhập cộng đồng. 

Gần đây, trong báo cáo Khuyết tật của Tổ chức y tế thế giới (WHO, 2011), định nghĩa về Phục hồi chức năng như sau: «Phục hồi chức năng là một tập hợp các phương pháp hỗ trợ những người trải qua một tình trạng sức khỏe và tổn thương nhằm duy trì và đạt được tối đa chức năng và sự tương tác với môi trường sống của họ»

Định nghĩa này của WHO khá tương đồng với định nghĩa của Bộ Y Tế Việt Nam ngoài việc khái quát kết quả của các phương pháp phục hồi chức năng là nhằm giúp con người thực hiện chức năng và tương tác tối đa trở lại. Ví dụ theo định nghĩa này, cùng người đoạn chi nói trên, nếu họ là một nông dân trồng lúa ở Việt Nam thì các phương pháp phục hồi chức năng cung cấp phù hợp giúp người này thực hiện tối đa trở lại các công việc nhà nông của họ. 

WHO còn đưa ra một số khái niệm và thông tin xung quanh phục hồi chức năng bao gồm:

- Mục tiêu của phục hồi chức năng là những cải thiện về chức năng như đi lại, ăn, uống và điều chỉnh môi trường sống như lắp tay vịn, đường dốc

- Chưa có số liệu Vùng và Toàn cầu về nhu cầu dịch vụ phục hồi chức năng, loại và chất lượng của dịch vụ, dự toán của những nhu cầu chưa đáp ứng được 

- Nhu cầu dịch vụ phục hồi chức năng được dự đoán tăng do các bệnh không truyền nhiễm và do tuổi thọ 

- Quá trình phục hồi chức năng bao gồm xác định đối tượng cần chức năng gì trong môi trường của họ; thiết lập mục tiêu; lập kế hoạch và thực hiện các biện pháp phục hồi phù hợp; và đánh giá tính hiệu quả của các biện pháp đó

- Phục hồi chức năng là nỗ lực và hợp tác của đối tượng, gia đình, chuyên gia sức khỏe và các chuyên gia về giáo dục, việc làm, xã hội và các ngành khác

- Các biện pháp phục hồi chức năng được cung cấp cùng với những biện pháp chăm sóc liên hoàn khác từ các cơ sở chăm sóc sức khỏe tới phục hồi chức năng tại cộng đồng

PHCN được chia ra làm 03 hạng mục:

Thứ nhất, phục hồi chức năng y tế bao gồm những chỉ định và cải thiện tình trạng sức khỏe, giảm thiểu tổn thương và ngăn ngừa hoặc điều trị những biến chứng. Các chuyên gia y tế như bác sĩ tâm thần, bác sĩ nhi, bác sĩ đa khoa, bác sĩ nhãn khoa, bác sĩ phẫu thuật thần kinh, bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình có thể liên quan tới phục hồi chức năng y tế

Thứ hai, liệu pháp trị liệu bao gồm hồi phục và bù đắp những chức năng đã mất, ngăn ngừa và làm chậm thoái hóa chức năng, điều chỉnh điều kiện môi trường sống, cung cấp các nguồn lực và công nghệ trợ giúp. Ví dụ tập luyện những hoạt động hàng ngày, các chiến lược tập luyện để lấy lại chức năng. Kỹ thuật viên trị liệu và phục hồi chức năng bao gồm kỹ thuật viên vật lý trị liệu, kỹ thuật viên trị liệu, kỹ thuật viên chân tay giả và nẹp chỉnh hình, nhà tâm lý học, trợ lý phục hồi chức năng và kỹ thuật, cán bộ công tác xã hội, kỹ thuật viên âm ngữ và ngôn ngữ trị liệu. 

Cuối cùng, dụng cụ trợ giúp bao gồm các công nghệ về thể chất nhằm duy trì hoặc cải thiện chức năng và sức khỏe của con người. Ví dụ như xe lăn, máy trợ thính, chân tay giả. Tác động của dụng cụ trợ giúp không chỉ về y tế mà còn có lợi về kinh tế xã hội như nâng cao hiệu quả lực lượng lao động.    

WHO định nghĩa «một dụng cụ trợ giúp là bất kỳ vật dụng hay một phần của thiết bị, sản phẩm mà phải điều chỉnh hoặc thiết kế riêng để duy trì, cải thiện/tăng cường chức năng cho các cá nhân khuyết tật». Ví dụ thường thấy về dụng cụ trợ giúp bảo gồm nạng, chân giả, nẹp chỉnh hình, xe lăn, máy trợ thính, máy tổng hợp âm ngữ.

WHO đưa ra danh mục 50 dụng cụ trợ giúp ưu tiên trong đó có chân giả và nẹp chỉnh hình. Đồng thời WHO ban hành bộ Tiêu chuẩn về chân tay giả và nẹp chỉnh hình để hướng dẫn các quốc gia thực hiện dịch vụ này. Có 60 tiêu chí về chính sách, dụng cụ, nguồn nhân lực và cung cấp dụng cụ chân tay giả và nẹp chỉnh hình. Quỹ MoveAbility cam kết hỗ trợ dịch Bộ tiêu chuẩn này sang tiếng Việt để các cơ quan/tổ chức liên quan có thể thực hiện theo các hướng dẫn này của WHO. 

WHO còn khuyến cáo các dụng cụ trợ giúp phải phù hợp với người sử dụng và môi trường của người sử dung. Ví dụ, người sử dụng sống ở vùng nông thôn với địa hình gồ gề có thể cần xe lăn có hệ thống kéo và chống trượt hơn là người sử dụng sinh sống ở thành thị với đường phố bằng phẳng. Dụng cụ trợ giúp có thể là công cụ hiệu quả tăng tính độc lập, cải thiện sự tham gia và giảm nhu cầu về dịch vụ trợ giúp cá nhân. 

Dựa vào yêu cầu của các quốc gia thành viên, WHO sẽ cung cấp các hướng dẫn, tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật để gỡ bỏ rào cản và tăng cường tiếp cận tới các dịch vụ phục hồi chức năng cho các nước này. 

Việt Nam là một quốc gia thành viên với nhu cầu về phục hồi chức năng về y tế, điều trị và dụng cụ trợ giúp chưa được xác định, chính vì thế, rất cần thiết để Bộ Y tế yêu cầu hỗ trợ của WHO cho Việt Nam. Năm 2016, trong khuôn khổ thực hiện nghiên cứu quốc gia về nhu cầu, năng lực, tác động kinh tế và quy trình của dụng cụ trợ giúp đi lại cho người khuyết tật Việt Nam, Bộ Y tế đã gửi yêu cầu hỗ trợ tới  Văn phòng WHO tại Việt Nam và đang chờ phản hồi. Bộ Y tế và các tổ chức thực hiện hoạt động liên quan đến Phục hồi chức năng ở Việt Nam nên cùng nhau yêu cầu hỗ trợ của WHO một cách chính thống và hệ thống hơn để phục hồi chức năng Việt Nam được củng cố và phát triển theo xu hướng của thế giới. 

Lê Nhật

Lời bình của ảnh đính kèm.

Cán bộ Bộ Y tế Việt Nam tham gia cuộc họp Khu vực về Phục hồi chức năng trong Bảo hiểm toàn dân tại Manily, Phillipines tháng 08/2017.

 

Tin liên quan : Phân tích - Bình luận

Bảo hiểm y tế góp phần hỗ trợ khám chữa bệnh cho đồng bào các dân tộc thiểu số 07 12 2017

Hội và Quyền tự do lập Hội 07 12 2017

Bảo đảm công lý đối với nạn nhân bị bạo lực trên cơ sở giới tại TAND và một số kiến nghị 07 12 2017

Những khoảng trống trong chính sách pháp luật về phụ nữ - đề xuất giải pháp 05 12 2017

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn - Thực trạng và giải pháp 04 12 2017

Đặt câu hỏi

Họ tên:
Email:
Điện thoại:
Tiêu đề:
Nội dung:

Tư vấn pháp luật